تومورهای مغزی میتوانند خوشخیم یا بدخیم باشند و زندگی بیمار را تحتتأثیر قرار دهند. در این مقاله به بررسی کامل انواع تومورهای مغزی، علائم، روشهای تشخیص و جدیدترین شیوههای درمانی میپردازیم.
تومورهای بدخیم مغزی
- میتوانند زندگی بیمار را تهدید کنند.
- اغلب با جراحی خارج میشوند، اما احتمال عود وجود دارد.
- به بافتهای اطراف گسترش پیدا میکنند.
- قادر به متاستاز به سایر نقاط بدن هستند.
تومورهای اولیه مغزی
تومورهای اولیه از بافتهای مغزی یا اطراف مغز منشأ میگیرند و به دو دسته تقسیم میشوند:
- تومورهای گلیال: منشأ گرفته از سلولهای گلیالی.
- تومورهای غیر گلیال: رشد در ساختارهایی مثل عصبها، رگهای خونی و غدد.
این تومورها میتوانند خوشخیم یا بدخیم باشند.
تومورهای متاستاتیک مغزی
تومورهای متاستاتیک از سایر نقاط بدن مانند ریه یا سینه به مغز سرایت میکنند. این تومورها بدخیم محسوب میشوند.
طبق آمار، ۴۰٪ از بیماران مبتلا به سرطان ریه به متاستاز مغزی دچار میشوند.
میزان بروز در بزرگسالان
طبق گزارش موسسه ملی سرطان در سال ۲۰۱۲:
- ۲۲,۹۱۰ بزرگسال (۱۲,۶۳۰ مرد و ۱۰,۲۸۰ زن) دچار تومور مغزی و سیستم عصبی شدند.
- ۱۳,۷۰۰ نفر از این بیماران جان خود را از دست دادند.
- میانگین سن ابتلا بین سالهای ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۹، حدود ۶۴ سال بوده است.
انواع تومورهای مغزی خوشخیم
کوردوما
- رشد آهسته
- شایع در سنین ۵۰ تا ۶۰ سال
- محل بروز: کف جمجمه یا ستون فقرات
- سهم: ۰.۲٪ از تومورهای اولیه مغزی
کرانیوفارنیژیوم
- خوشخیم اما در ناحیهای حساس رشد میکند.
- اغلب به درمان جایگزینی هورمونی نیاز دارد.
گانگلیوسیتوما، گانگلیوگلیوما، آناپلاستیک گانگلیوگلیوما
- نادر
- شامل سلولهای عصبی نئوپلاستیک
- شایع در افراد جوان
گلوموس جوگولار
- خوشخیم
- محل بروز: زیر قاعده جمجمه بالای ورید ژوگولار
- سهم: ۰.۶٪ از تومورهای سر و گردن
منینگیوما
- شایعترین تومور درونجمجمهای خوشخیم (۱۰ تا ۱۵٪)
- درصد کمی ممکن است بدخیم شوند.
پینئوسیتوما
- خوشخیم، غیرتهاجمی و رشد آهسته
- منشأ: سلولهای پینهآل
آدنوم هیپوفیز
- شایع در سنین ۳۰ تا ۴۰ سال
- خوشخیم و قابل درمان
شوانوما (آکوستیک نوروما)
- خوشخیم
- منشأ: رشتههای عصبی
- میتواند باعث فشار به عصبها و مغز شود.
انواع تومورهای مغزی بدخیم
گلیوما
شایعترین نوع تومور بدخیم در بزرگسالان (۷۸٪) که شامل موارد زیر است:
آستروسیتوما
- رایجترین نوع گلیوما
- در کودکان و بزرگسالان دیده میشود
اپندیموما
- منشأ: سلولهای اپندیمال
- ۲ تا ۳٪ از تومورهای مغزی
گلیوبلاستوم مولتیفرم
- تهاجمیترین نوع گلیوما
- رشد سریع
- شایع در سنین ۵۰ تا ۶۰ سال
مدولوبلاستوما
- بیشتر در کودکان
- نیازمند پرتودرمانی و شیمیدرمانی
الیگودندروگلیوما
- منشأ: سلولهای تولیدکننده غلاف میلین
سایر تومورهای مغزی
- همانژیوبلاستوما: رشد آهسته، منشأ از رگهای خونی
- رابدویید: نادر و بسیار تهاجمی، شایع در کودکان
تومورهای مغزی کودکان
- مدولوبلاستوما
- آستروسیتومای درجه پایین
- اپندیموما
- کرانیوفارنیژیوم
- گلیوم ساقه مغز
درجهبندی تومورها بر اساس WHO
| درجه | نوع تومور | ویژگیها |
|---|---|---|
| I | آستروسیتومای پیلوسیتیک، کرانیوفارنیژیوم | خوشخیم، رشد آهسته |
| II | آستروسیتومای نفوذی، الیگودندروگلیوم | رشد آهسته، احتمال عود |
| III | آستروسیتومای آناپلاستیک، اپندیمومای آناپلاستیک | بدخیم و نفوذی |
| IV | گلیوبلاستوم مولتیفرم، مدولوبلاستوما | بسیار بدخیم و تهاجمی |
دلایل بروز تومور مغزی
- آسیب ژنتیکی
- عوامل محیطی
- اختلال سیستم ایمنی
- رشد رگهای خونی (آنژیوژنز)
علائم تومورهای مغزی
- سردردهای صبحگاهی
- تشنج
- مشکلات گفتاری و شناختی
- ضعف یا فلج در بدن
- سرگیجه و عدم تعادل
- تغییرات بینایی و شنوایی
- تهوع و گیجی
روشهای تشخیص
- MRI و CT اسکن
- نمونهبرداری (بیوپسی)
- PET اسکن
- MRS (طیفسنجی تشدید مغناطیسی)
روشهای درمان
- جراحی: برداشت کامل یا جزئی تومور
- پرتودرمانی: از جمله IMRT و پرتو پروتون
- شیمیدرمانی: بهویژه در کودکان و برخی تومورها
- روشهای جدید: ژندرمانی، درمان ضد رگزایی و سلولهای بنیادی
